فرزاد جعفری، مستندساز باسابقه سینمای مستند ایران و از داوران باسابقه رویداد ارغوان، در یادداشتی از منظر یک مستندساز به بازخوانی جایگاه هنر در آشکارسازی لایه‌های نادیده‌گرفته‌شده معلولیت پرداخت و نوشت: «به اعتقاد من، رویداد ارغوان ظرفیتی بی‌بدیل دارد که قادر است با اتکا به هنر روایتگری تجربیات زیسته، زاویه دید و نگرش جامعه را نسبت به پدیده معلولیت دگرگون کند و ابعاد کمتر دیده شده زندگی این افراد و خانواده‌هایشان را پیش چشم مخاطبان بگذارد. در نگاه نخست و مواجهه‌های روزمره، پدیده معلولیت معمولا در ذهن عموم مردم به ابعاد ظاهری و محدودیت‌های فیزیکی تقلیل می‌یابد؛ در حالی که واقعیت زندگی توام با معلولیت، ساحت‌هایی بسیار گسترده‌تر و پیچیده‌تر دارد و لایه‌های عمیق زندگی فرد و اطرافیانش را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
هنر و به تعبیر روشن‌تر سینما، فرصتی بی‌نظیر می‌سازد تا تماشاگر از مرزهای مشاهدات سطحی و روزمره عبور کند و با موقعیت‌ها و حس‌هایی روبه‌رو شود که شاید پیش از آن هرگز مجالی برای فهم و لمس آن‌ها نداشته است. آشنا کردن افکار عمومی با این مسائل چندلایه و دشواری‌های حقیقی افراد دارای معلولیت و خانواده‌هایشان، دستاوردی بسیار ارجمند برای چنین رویدادی به شمار می‌آید. از نگاه من، معلولیت صرفا یک موضوع تک‌بُعدی نیست، بلکه رخدادی اجتماعی و انسانی است که شناخت واقع‌بینانه آن مستلزم مواجهه‌ای ژرف و صریح با جزییات زیست روزمره است.
آنچه معمولا در جامعه دیده می‌شود، ظاهر ماجراست؛ اما حقیقت زیست با معلولیت در پیوند تنگاتنگ با روابط خانوادگی، مسائل اجتماعی، چالش‌های زیست روزمره و موانعی تنیده شده که با نگاهی گذرا آشکار نمی‌شوند. طبیعی است کسانی که شخصا معلولیت را تجربه نکرده‌اند، شناخت کاملی از این مسائل نداشته باشند؛ از این رو، روایت این تجارب از درون اهمیت بنیادینی در ارتقای آگاهی جمعی دارد. هنر با خلق داستان‌های واقعی، امکانی فراهم می‌سازد که مخاطب پیوندی عاطفی و ماندگار با موضوع برقرار کند؛ پیوندی که از گفت‌وگوهای مستقیم و تکراری اثرگذارتر است و مفاهیم را به تجربه‌ای زنده و ملموس بدل می‌سازد. استمرار چنین رویارویی‌هایی در قالب آثار هنری، گام‌به‌گام بینش عمومی را متحول کرده و درک افراد را نسبت به موقعیت خانواده‌ها و افراد دارای معلولیت تعمیق می‌بخشد.
به باور من، ارتقای آگاهی عمومی نقطه عزیمت و مقدمه‌ای ضروری برای دستیابی به حقوق افراد دارای معلولیت است. معلولیت نباید دغدغه‌ای فردی، خانوادگی یا محصور در نهادهای حمایتی تلقی شود، بلکه نیازمند تبدیل شدن به یک مسئولیت و دغدغه مشترک در سراسر جامعه است. هر اندازه بدنه جامعه شناخت عمیق‌تری نسبت به این نیازها پیدا کند، زمینه برای مطالبه‌گری حقوق شهروندی، تسهیل حضور اجتماعی و مناسب‌سازی بستر زندگی فراهم‌تر خواهد شد. علاوه‌بر این، چنین آگاهی جمعی بر رویکرد مدیران و تصمیم‌گیران کشور نیز اثرگذار است؛ چراکه فرهنگ‌سازی راستین، بدون درک جمعی و مشارکت عمومی محقق نخواهد شد.
در نهایت، با ارزیابی مسیر طی‌شده در رویداد ارغوان و تماشای پاره‌ای از آثار آن، پیشنهاد می‌کنم برای دوره‌های آتی گستره پذیرش آثار توسعه یابد. بازنگری در محدودیت‌های زمانی فیلم‌های ارسالی می‌تواند زمینه‌ای برای حضور آثاری فراهم آورد که به دلیل مدت‌زمان طولانی‌تر امکان شرکت نداشته‌اند. چنین تغییراتی می‌تواند به غنای محتوایی رویداد بیفزاید و چشم‌انداز متنوع‌تری از روایت‌های زندگی افراد دارای معلولیت را در برابر چشمان تماشاگران بگشاید.»
رویداد مستقل و مردمی «روایت تصویری ارغوان» با هدف بازنمایی و ثبت احوال و زیست روزمره افراد دارای معلولیت، جلب توجه افکار عمومی و مسوولان به این گروه از شهروندان، تغییر نگرش‌های رایج و کلیشه‌ای جامعه، و همچنین ارتقای آگاهی همگانی نسبت به حقوق مغفول‌مانده این افراد و ترویج الگوهای رفتاری صحیح شکل گرفته است.
این رویداد زمینه‌ای فراهم می‌آورد تا راویان آن نه صرفا فیلمسازان حرفه‌ای، بلکه عموم مردم، خود افراد دارای معلولیت و تمامی کسانی باشند که دغدغه مسائل این حوزه را دارند. دبیری این رویداد را رضوان سرمد، مستندساز و پژوهشگر، برعهده دارد؛ رویکردی که او دنبال می‌کند بر پایه مفاهیمی همچون خارج کردن روایت‌های افراد دارای معلولیت از سکوت و جایگزین ساختن روایت‌های واقعی و خودنگار با کلیشه‌ها و تصاویر ناقص رسانه‌ای بنا شده است تا هر فرد بتواند قصه زندگی خود را با زبان و دیدگاه ویژه خویش تصویر کند.
در این میان، دیدگاه‌های هنرمندان و مستندسازان صاحب‌تجربه در ارتقای کیفی این مسیر نقشی کلیدی دارد.
این رویداد در دو بخش «روایت خودنگار» و «روایت از نگاه دیگری» برگزار می‌شود. تمامی علاقه‌مندان، اعم از افراد دارای معلولیت یا سایر اعضای جامعه (خانواده‌ها، مددکاران، دوستان و همراهان)، می‌توانند آثار خود را در قالب فیلم‌هایی با حداکثر مدت‌زمان ۷ دقیقه که با تلفن همراه یا دوربین خانگی و به شکل افقی ضبط شده‌اند، ارسال کنند.
انتهای پیام/
نظر شما